Bulgaristan'da sağlık hizmetleri maliyetleri, genel enflasyonun oldukça üzerinde bir hızla yükseliyor. Sağlık sigortası sistemine ilişkin bir analiz, 2026 yılında sektördeki fiyat artışının ulusal ortalamanın yaklaşık iki katına ulaştığını ortaya koydu. Health Metrics tarafından hazırlanan rapor, Ulusal Sağlık Sigortası Fonu'nun (NHIF) 2026-2027 dönemi için mali çerçevesini güçlendirmeye yönelik bir dizi teklif sunuyor.

Bu baskının temel nedenlerinden biri demografik faktörler. Health Metrics uzmanı Ekaterina Illarionova, Bulgaristan iş gücünün neredeyse yarısının 45 yaşın üzerinde olduğunu ve bu yaşın kronik hastalıkların daha yaygın hale geldiği bir eşik olduğunu belirtti. Ayrıca ülkenin Avrupa Birliği'nde en hızlı yaşlanan ülkelerden biri olduğunu ve önlenebilir ölümlülüğün hala en yüksek seviyelerde olduğunu vurguladı. Illarionova, "Sistem yaşlanan bir nüfusun, sınırlı gelir tabanının ve artan maliyetlerin baskısı altında," diyerek, fonlamanın önleyici tedbirler yerine hastane bakımına kaymaya devam ettiğini ekledi.

Haneler üzerindeki mali yük de giderek artıyor. Makroekonomist Arkadi Sharkov'a göre, Bulgaristan'da cepten yapılan sağlık harcamaları AB ortalamasının iki katından fazla olup, bu kategoride ülkeyi blokta zirveye taşıyor. Son beş yılda hane halkının sağlık harcamaları yaklaşık yüzde 60 arttı. Sharkov, "Bu ek ödemelerin neredeyse %77'si ilaçlara gidiyor," diyerek, NHIF tarafından yalnızca kısmen karşılanan ilaçları da kapsadığını açıkladı.

Sharkov ayrıca ilaç sektöründeki yapısal sorunlara da dikkat çekti. 2022-2025 yılları arasında ilaç üreticilerinin NHIF'ye sağladığı indirimler yaklaşık %115 artarken, bu durum bazı şirketlerin belirli ürünleri Bulgaristan pazarında tutmayı yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Ülkede ilaç fiyatlandırması sıkı bir şekilde düzenleniyor ve on AB ülkesiyle karşılaştırılarak en düşük fiyat iç pazarda uygulanıyor.

Bu dengesizlikleri gidermek için Health Metrics, sağlık sigortası katkı payının %8'den %10'a çıkarılmasını, devlet tarafından sigortalanan gruplar için tam ödemelerin yapılmasını ve şu anda nüfusun yaklaşık %11-12'sini oluşturan sigortasız bireylerin sayısının azaltılmasını öneriyor. Ek tavsiyeler arasında zararlı ürünlerden alınan tüketim vergisi gelirlerinin sağlığa yönlendirilmesi, NHIF harcamalarında yıllık en az %10 büyüme garanti edilmesi ve ilaç bütçelerinin genel sağlık harcamalarındaki artışla orantılı olarak uyumlu hale getirilmesi yer alıyor. Analize göre beklenen sonuç, "daha büyük mali istikrar, daha az gizli açık ve haneler için daha iyi koruma" olarak belirtiliyor.

Rapor ayrıca dış risklere de dikkat çekiyor. Sharkov, ABD'nin ilaçlara uyguladığı tarifelerin Avrupa'daki fiyatları şimdiden etkilediğini ve daha fazla etki yaratabileceğini söyledi. Koordineli politikalar olmadan "Avrupa'nın küresel biyoteknoloji yarışında kalıcı olarak geride kalma riskiyle karşı karşıya olduğu" uyarısında bulundu. Aynı zamanda, deniz trafiğindeki aksamalar, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yaşananlar, bazı pazarlarda ilaç tedarikinde dramatik bir düşüşe neden oldu ve Birleşik Krallık'taki kıtlıklar Avrupa genelindeki daha geniş baskıların erken bir işareti olarak gösterildi.